Hoe proef je wijn? Zo ontdek je wat er in je glas zit

Wijn proeven klinkt soms ingewikkelder dan het is. Je hoort wijnliefhebbers praten over aroma's van kersen, citrus, viooltjes, kruiden of zelfs natte stenen. Maar moet je dat allemaal kunnen herkennen?

Absoluut niet.

Wijn proeven is geen examen en er is geen goed of fout antwoord. Het belangrijkste is dat je ontdekt wat jij lekker vindt. Met een paar eenvoudige stappen kun je alleen al door kijken, ruiken en proeven veel meer uit een glas wijn halen.

Pak er maar eens een fles bij en doe mee. 

1. Kijk eerst naar de wijn 

Schenk de wijn in een helder glas en kijk er even naar voordat je een slok neemt.

Let op de kleur en helderheid.

Een witte wijn kan bijvoorbeeld bijna kleurloos zijn, lichtgeel of juist goudkleurig. Rode wijn kan variëren van licht robijnrood tot diep paars. Rosé kan alles zijn van heel licht zalmroze tot intens roze.

De kleur kan al een kleine aanwijzing geven over de stijl en leeftijd van de wijn, maar verwacht er niet meteen een compleet proefrapport van.

Kijken is vooral een goede manier om rustig met het proeven te beginnen.

2. Ruik aan de wijn

Dit is misschien wel de belangrijkste stap.

Breng het glas naar je neus en ruik eerst zonder het glas te bewegen. Wat ruik je?

Draai daarna het glas voorzichtig rond. Hierdoor komen meer aroma's vrij.

Probeer niet meteen te denken:

"Ik moet ruiken of dit naar zwarte bessen met een vleugje grafiet ruikt."

Begin veel eenvoudiger:

Ruikt hij fruitig? Fris? Kruidig? Bloemig? Houtachtig?

Bij witte wijn kun je bijvoorbeeld citrus, appel, peer of tropisch fruit herkennen. Bij rode wijn komen vaak kersen, bessen, pruimen of kruiden naar voren.

En soms ruik je iets waarvan je denkt: waar doet dit me toch aan denken?

Dat is juist interessant.

3. Neem een kleine slok 

Nu komt het leukste gedeelte.

Neem een kleine slok en laat de wijn even door je mond bewegen.

Let op een paar dingen:

Is de wijn fris?

Dat komt vooral door de zuren in de wijn. Een frisse wijn geeft vaak een levendig, wat tintelend gevoel en maakt je mond als het ware schoon.

Denk bijvoorbeeld aan citroen of groene appel.

Is de wijn droog of zoet?

Een droge wijn bevat weinig restsuiker. Dat betekent overigens niet dat hij geen fruitige smaak kan hebben.

Een Sauvignon Blanc kan bijvoorbeeld volop naar rijp fruit ruiken en toch helemaal droog zijn.

Is de wijn licht of vol?

Sommige wijnen voelen licht en elegant aan, andere zijn voller en krachtiger.

Dat noemen we vaak het mondgevoel of de body van de wijn.

Een eenvoudige vergelijking: denk aan het verschil tussen magere en volle melk. Het is niet precies hetzelfde, maar het helpt om het verschil te begrijpen.

4. Let bij rode wijn op de tannines

Bij rode wijn kom je vaak het woord tannines tegen.

Tannines zijn natuurlijke stoffen die voornamelijk uit de druivenschillen, pitten en soms het hout komen. Ze geven structuur aan rode wijn en kunnen een wat droog of stroef gevoel in je mond veroorzaken.

Neem eens een slok stevige rode wijn en let op je tandvlees en de binnenkant van je wangen.

Voelt je mond een beetje droog aan?

Dan proef je waarschijnlijk tannines.

Jonge Cabernet Sauvignon of Malbec kan bijvoorbeeld behoorlijk wat tannine hebben, terwijl een zachte Merlot vaak wat soepeler aanvoelt.

5. Proef de afdronk

Nadat je de wijn hebt doorgeslikt, is de wijn niet meteen verdwenen.

Let eens op hoe lang de smaak blijft hangen.

Verdwijnt hij vrijwel direct? Of proef je na een paar seconden nog steeds fruit, kruiden, zuren of andere smaken?

Dat noemen we de afdronk.

Een lange afdronk wordt vaak gezien als een teken van kwaliteit, maar ook hier geldt: het belangrijkste is of jij de wijn lekker vindt.

6. Proef opnieuw

Dit is een stap die veel mensen overslaan.

Neem nog een slok.

Je zult merken dat je nu vaak meer proeft dan bij de eerste slok. Je weet inmiddels waar je op moet letten en je smaakpapillen zijn gewend geraakt aan de wijn.

Misschien proef je eerst alleen fruit en ontdek je daarna ook kruiden, vanille, mineraliteit of iets bloemigs.

Wijn verandert bovendien wanneer hij wat langer in het glas zit.

Daarom kan het leuk zijn om dezelfde wijn na 10 of 20 minuten nog eens te proeven.

7. En dan de belangrijkste vraag: vind je hem lekker?

Na alle technische termen en proefnotities komen we uiteindelijk bij de enige vraag die er écht toe doet:

Zou je hier nog een glas van willen?

Ja? Dan is het een goede wijn voor jou.

Ook als een wijncriticus hem maar 88 punten geeft.

Misschien geeft een wijnexpert een bepaalde wijn 96 punten en vind jij hem helemaal niks. Dat kan gewoon.

Wijn proeven is persoonlijk.

Je hoeft geen smaken te kunnen benoemen

Een veelgemaakte fout bij wijnproeven is dat mensen denken dat ze precies moeten kunnen vertellen wat ze ruiken en proeven.

Dat hoeft niet.

Als jij zegt:

"Ik vind hem lekker fris en fruitig."

dan is dat een prima proefnotitie.

En als je zegt:

"Deze wijn is niet mijn ding."

is dat óók waardevolle informatie.

Naarmate je meer verschillende wijnen proeft, wordt het vanzelf makkelijker om verschillen te herkennen.

Een eenvoudig proeflijstje

Wil je wat bewuster wijn leren proeven? Gebruik dan iedere keer deze vijf vragen:

1.  Kleur: wat zie je?
2.  Geur: wat ruik je?
3.  Smaak: wat proef je?
4.  Mondgevoel: fris, zacht, droog, stevig of vol?
5.  Eindbeoordeling: zou je hem nog een keer drinken?

Je hoeft daarvoor geen ingewikkelde proefnotities te maken. Een paar woorden zijn genoeg.

Bijvoorbeeld:

Zuccardi Malbec
Donkerrood – kersen en pruimen – kruidig – stevig – frisse zuren – fijne tannines – lange afdronk – lekker!

Kijk, zo ben je officieel al een beetje wijnproever. 

---

Proeftip: vergelijk twee wijnen naast elkaar

Wil je echt snel leren?

Proef twee verschillende wijnen naast elkaar.

Bijvoorbeeld een Malbec uit Argentinië en een Malbec uit Cahors.

Proef eerst de ene en daarna de andere. Omdat de druif hetzelfde is, maar de herkomst en omstandigheden verschillen, vallen de verschillen vaak veel duidelijker op.

Dat is veel leerzamer dan één wijn op zichzelf beoordelen.

En natuurlijk geldt hetzelfde voor witte wijn. Zet bijvoorbeeld een Sauvignon Blanc uit Frankrijk naast eentje uit Nieuw-Zeeland.

Zo ontdek je niet alleen wat wijn smaakt, maar ook wat jij persoonlijk lekker vindt.